
“Ik wilde eigenlijk gewoon weten hoe het met mijn patiënt ging.”
Voor neuroloog en onderzoeker Ilse van Straaten van het Academisch Centrum voor Epileptologie Kempenhaeghe/Maastricht UMC+ van expertisecentrum Kempenhaeghe klinkt dat als een vanzelfsprekende vraag. Toch kost het beantwoorden ervan soms verrassend veel tijd.
Voor haar verschijnen dagelijks patiënten met epilepsie op het spreekuur. Mensen die zij soms al jarenlang begeleidt. In hun elektronische patiëntendossier staat een schat aan informatie. Hoe vaak aanvallen voorkomen, welke medicijnen zijn geprobeerd, welke bijwerkingen zijn opgetreden en hoe de behandeling zich heeft ontwikkeld.
Bekijk het onderzoekMaar juist doordat alles wordt opgeslagen, wordt overzicht vinden steeds lastiger.
“Je krijgt een opeenstapeling van notities, verslagen, brieven en berichten. Alles staat erin, maar om precies die informatie te vinden die je nodig hebt, moet je vaak flink zoeken.”
Van Straaten liep steeds weer vast in alle patiënteninformatie. Ze was niet de enige. Ook haar collega’s liepen tegen een muur van dossiers aan. Terwijl de informatie aanwezig was, kostte het veel tijd om de rode draad uit jaren aan dossierinformatie te halen.
Dat bracht haar op een eenvoudige vraag. Kan technologie helpen om zorgverleners sneller het overzicht te geven dat zij nodig hebben?
Een idee dat begon met frustratie
Het antwoord kwam onverwacht uit een samenwerking met een AI-bedrijf. In een kleine pilot werd onderzocht of kunstmatige intelligentie relevante informatie uit vrije tekst in patiëntendossiers kon halen.
Voor het eerst werd het aantal epileptische aanvallen automatisch zichtbaar gemaakt in een duidelijke grafiek.
“Je kon precies zien hoe het aantal aanvallen zich door de tijd ontwikkelde en zelfs terugklikken naar de tekst waarop die informatie gebaseerd was. En dit is precies wat ik nodig heb.”
De pilot liet zien wat mogelijk was, maar bleef steken in een experimentele fase. Met ondersteuning vanuit MedZO krijgt het idee de kans om verder te groeien.
Meer dan een technisch project
Wat volgde was niet alleen een zoektocht naar betere software, maar vooral naar een manier om innovatie veilig en verantwoord in de zorgpraktijk te brengen.
“Ik dacht vooraf dat het bouwen van het AI-model het ingewikkeldste onderdeel zou zijn. Dat bleek helemaal niet zo te zijn.”
De grootste uitdaging zat ergens anders. Het belangrijkste is hoe je ervoor zorgt dat patiëntgegevens veilig blijven. Hoe past nieuwe technologie binnen bestaande systemen? Wie wordt verantwoordelijk voor het beheer van de software? En welke wet- en regelgeving komt daarbij kijken?
Het project bracht daardoor veel meer mensen samen dan alleen onderzoekers en artsen. ICT-specialisten, klinisch technologen, patiënten, onderzoekers van de Universiteit Maastricht en een externe AI-partner werken gezamenlijk aan dezelfde oplossing.
“Daar ben ik misschien nog wel het meest trots op. Dat zoveel mensen vanuit hun eigen expertise willen bijdragen.”
Onderzoek dat direct uit de praktijk komt
Dit project ontstond vanuit een dagelijks terugkerende uitdaging in de spreekkamer. Juist dat maakt het een goed voorbeeld van toegepast onderzoek.
Wat begon als een frustratie over het gebrek aan overzicht in patiëntendossiers, groeide uit tot een innovatieproject waarin technologie, onderzoek en zorgpraktijk samenkomen. Niet met als doel om nieuwe kennis te ontwikkelen om de kennis zelf, maar om een concreet probleem voor zorgverleners én patiënten op te lossen.
“Je zit dicht op de patiëntenzorg. Daardoor zie je direct waar iets beter kan.”
Volgens Van Straaten zit daar ook een belangrijke les voor innovatie in de zorg. Een goed idee of een werkend model is nog maar het begin. De echte uitdaging zit in het ontwikkelen, testen, implementeren en onderhouden van oplossingen die uiteindelijk onderdeel worden van de dagelijkse zorg.
Samen met patiënten ontwikkelen
Een belangrijk onderdeel van het project is de betrokkenheid van patiënten.
In verschillende co-creatiesessies dachten patiënten mee over het dashboard en de manier waarop informatie wordt gepresenteerd. Hun ideeën hebben direct invloed gehad op de verdere ontwikkeling.
“In het begin vonden mensen het lastig om mee te denken. Maar zodra we eerste voorbeelden konden laten zien, kwamen er allerlei suggesties en verbeteringen.”
Ook in de volgende fase spelen patiënten een belangrijke rol. Straks wordt onderzocht hoe consulten verlopen met en zonder dashboard. Zo worden zorgverleners en patiënten gevraagd naar hun ervaringen.
De stap waar het vaak misgaat
Veel onderzoeksprojecten eindigen zodra bewezen is dat iets werkt. De stap naar daadwerkelijke toepassing blijkt vaak veel lastiger.
Veel innovaties bewijzen dat ze technisch werken, maar bereiken uiteindelijk nooit de dagelijkse zorgpraktijk. Een oplossing moet ook getest, onderhouden en ingebed worden in de manier waarop zorgprofessionals werken.
Daarom ziet zij veel waarde in ontwikkelprojecten zoals MedZO. Ze bieden de ruimte om niet alleen een idee te onderzoeken, maar ook de stappen te zetten die nodig zijn om het daadwerkelijk bruikbaar te maken in de praktijk. Want pas wanneer een innovatie wordt gebruikt door zorgverleners en patiënten, ontstaat er echte impact.
Want uiteindelijk gaat het niet om een dashboard of een AI-model.
Het gaat om een zorgverlener die sneller overzicht heeft. Om een patiënt die beter geholpen kan worden. En om innovaties die niet op de plank blijven liggen, maar daadwerkelijk hun weg vinden naar de spreekkamer.
Bekijk het onderzoek